ป้ายกล้องวงจรปิด ประกาศความเป็นส่วนตัว และการขอดูภาพ

กล้องวงจรปิดมักมีป้ายติดอยู่ แต่น้อยแห่งที่มีคนตอบได้ว่า ถ้ามีคนเดินมาถามว่า “ขอดูภาพของผมหน่อย” ใครรับเรื่อง ตรวจอะไร และส่งภาพอย่างไร ป้ายกับขั้นตอนรับคำขอเป็นสองเรื่องที่ต้องไปด้วยกัน เพราะป้ายสัญญาไว้ว่าผู้ติดกล้องมีใครสักคนรับผิดชอบ

ส่วนข้อกำหนด PDPA ของกล้องในที่ทำงาน ร้าน และคอนโดโดยรวม อ่านได้ที่ ติดกล้องวงจรปิดในออฟฟิศ ร้าน คอนโด ต้องทำอะไรตาม PDPA บทความนี้ลงลึกที่สิ่งที่แนวปฏิบัติ สกมช. ฉบับใหม่เพิ่มเข้ามา คือการมองป้าย ประกาศ และคำขอเป็นกระบวนการเดียวกัน

ก่อนติดป้าย ต้องตอบเรื่องอะไรก่อน?

ต้องตอบก่อนว่าติดกล้องไปทำไม ป้ายที่ดีเขียนได้ก็ต่อเมื่อเจ้าของระบบตอบคำถามนี้แล้ว ข้อ 2.3.1 ของแนวปฏิบัติวางลำดับการคิดไว้ ก่อนติดตั้งหรือก่อนเปลี่ยนวิธีใช้กล้อง

ข้อ 2.3.1 ให้ไล่เป็นลำดับ วัตถุประสงค์ ความจำเป็นในการใช้กล้อง พื้นที่ที่ต้องบันทึก ข้อมูลที่จำเป็น ระยะเวลาที่ต้องเก็บ และผู้ที่ต้องเข้าถึง ลำดับนี้ตรงกับช่องที่ป้ายและประกาศต้องเติมในภายหลัง ถ้าข้ามขั้นต้น ๆ ช่อง “เพื่ออะไร” บนป้ายจะกลายเป็นคำกว้าง ๆ ที่ไม่ผูกอะไรไว้เลย

ข้อ 2.3 ยังแยกกรณีบ้านพักอาศัยไว้ด้วย ถ้าบุคคลติดกล้องเพื่อประโยชน์ส่วนตนหรือกิจกรรมในครอบครัวเท่านั้น เช่น ดูแลบ้านของตนเอง แนวปฏิบัติบอกว่าอยู่ในข้อยกเว้นตามมาตรา 4 (1) แห่ง PDPA แต่ข้อยกเว้นนั้นไม่ได้แปลว่าเอาภาพไปเผยแพร่ได้ไม่จำกัด และกล้องของนิติบุคคลอาคารชุด ร้านค้า หรือออฟฟิศไม่อยู่ในข้อยกเว้นนี้

ฐานทางกฎหมายที่เจ้าของระบบเลือกไว้ (เช่น ประโยชน์อันชอบธรรมหรือการปฏิบัติตามสัญญา) เป็นเรื่องที่ต้องตัดสินเป็นรายกรณี และเป็นข้อมูลที่ต้องไปอยู่ในประกาศฉบับรายละเอียดด้วย วิธีเลือกฐานอ่านต่อได้ใน ข้อหารือและแนวปฏิบัติเรื่องฐานทางกฎหมาย

ป้ายกล้องวงจรปิดต้องมีอะไรบ้าง?

มี 4 อย่างที่แนวปฏิบัติเสนอไว้สำหรับป้ายเบื้องต้น ส่วนรายการที่กฎหมายกำหนดให้แจ้งมีมากกว่านั้น และต้องแจ้งก่อนหรือขณะเก็บข้อมูล PDPA มาตรา 23 เป็นต้นทางของรายการเหล่านี้

สองข้อนี้แบ่งงานกันชัด ป้ายต้องอ่านจบได้ในระยะเดินผ่าน จึงมีเพียงสี่เรื่อง ส่วนระยะเวลาเก็บ ผู้รับภาพ ผู้ให้บริการระบบ และสิทธิของเจ้าของข้อมูล ไปอยู่ในประกาศฉบับรายละเอียดที่ป้ายชี้ไปถึง

ข้อที่ควรระวังคือ ป้ายไม่ได้ทำให้การเก็บภาพชอบด้วยกฎหมายขึ้นมาเอง ข้อ 2.3.2 เขียนเรื่องนี้ไว้ตรง ๆ และเป็นประโยคที่เจ้าของระบบควรจำที่สุดในหัวข้อนี้

ความหมายในทางปฏิบัติคือ เอาภาพที่ถ่ายไว้เพื่อความปลอดภัยไปใช้ตรวจเวลาเข้างานของพนักงาน หรือไปทำการตลาด จะอ้างว่า “ก็มีป้ายแล้ว” ไม่ได้ ต้องย้อนไปถามเรื่องวัตถุประสงค์และฐานทางกฎหมายใหม่ตามข้อ 2.3.1 ข้างบน

ข้อความบนป้ายสองชั้นควรเขียนอย่างไร?

ตารางด้านล่างเป็นตัวอย่างที่ผู้เขียนเขียนขึ้นเองเพื่อให้เห็นรูปแบบ ไม่ใช่ข้อความจากแนวปฏิบัติหรือกฎหมาย และไม่ใช่ข้อความมาตรฐานที่ใช้ได้ทุกที่ ข้อความในวงเล็บเหลี่ยมต้องแทนด้วยข้อเท็จจริงของคุณ โดยเฉพาะตัวเลขวันเก็บภาพ ซึ่งต้องตรงกับที่เครื่องบันทึกทำจริง

ถ้าติดตั้งกล้องในอาคารที่มีทั้งพื้นที่ส่วนกลางและทางเข้าหลายจุด ควรใช้ป้ายแบบเดียวกันทุกจุด และให้ QR ทุกป้ายชี้ไปที่ประกาศฉบับเดียวกัน แก้ที่เดียวแล้วทุกป้ายถูกต้องตาม

เรื่องการเขียนประกาศความเป็นส่วนตัวให้คนอ่านจริง ดูต่อใน ประกาศความเป็นส่วนตัวที่คนอ่านจริง ส่วนหน้ารับคำขอใช้สิทธิของ AIPDPA มีลิงก์สาธารณะและ QR ที่เอาไปพิมพ์ลงป้ายชั้นแรกได้ ดูหน้าจอจริงที่ บัญชีตัวอย่าง

มีคนมาขอดูภาพ ต้องตรวจอะไรก่อนส่ง?

ต้องตรวจก่อนว่าผู้ขอเป็นใคร และขอในฐานะอะไร เพราะคำตอบต่างกัน คนที่อยู่ในภาพขอภาพของตัวเองเป็นการใช้สิทธิ ส่วนคนอื่นที่ขอภาพของใครก็ตาม เป็นการขอให้เปิดเผยข้อมูลของบุคคลอื่น ข้อ 2.3.3 ของแนวปฏิบัติบอกให้มีกระบวนการรับคำขอไว้ก่อนที่จะมีคำขอแรกเข้ามา

เจ็ดหัวข้อนี้เรียงตามลำดับของงานจริง ใครรับเรื่อง ยืนยันตัวตน ค้นภาพ ดูคนอื่นในภาพ ปิดบังถ้าจำเป็น ส่งมอบอย่างปลอดภัย แล้วจดไว้ ตารางต่อไปจับคู่ผู้ขอแต่ละแบบเข้ากับสิ่งที่ต้องตรวจก่อน

แถวแรกเป็นแถวที่เจ้าของระบบเจอบ่อยที่สุด และมีกฎหมายกำกับชัดที่สุด ส่วนแถวถัดลงมาเป็นเรื่องที่แนวปฏิบัติพูดไว้ในระดับหลักการ ผู้อ่านจึงต้องเติมรายละเอียดตามกฎหมายเฉพาะที่ผู้ขอแต่ละรายอ้าง

คำขอของคนที่อยู่ในภาพ PDPA ให้ปฏิเสธได้เมื่อไร?

ปฏิเสธได้เฉพาะกรณีที่กฎหมายหรือคำสั่งศาลให้ปฏิเสธ หรือเมื่อการให้เข้าถึงจะกระทบสิทธิและเสรีภาพของคนอื่น ภาพจากกล้องแทบทุกชุดมีคนอื่นติดมาด้วย ข้อนี้จึงเกี่ยวกับกล้องมากกว่าข้อมูลประเภทอื่น

ประกาศ สคส. ว่าด้วยการเข้าถึงและขอรับสำเนาข้อมูล พ.ศ. 2569 (ไฟล์ในคลังระบุว่ามีผล 15 กันยายน 2569) เขียนรายละเอียดของกรณีนี้ไว้ในข้อ 8 ซึ่งบอกว่าไม่ต้องปฏิเสธทั้งคำขอ ให้ทำเท่าที่ทำได้โดยไม่กระทบคนอื่นเกินสมควร

ในภาษากล้องวงจรปิด ข้อนี้รองรับวิธีที่ใช้กันอยู่ คือเบลอหรือปิดหน้าคนอื่นในคลิปก่อนส่ง หรือตัดช่วงที่ไม่เกี่ยวออก (ตัวบทใช้คำว่า ลบ ตัดทอน หรือทำโดยประการอื่น) ถ้าจะปฏิเสธจริง ๆ ต้องแจ้งผู้ขอพร้อมเหตุผล และบันทึกไว้ในรายการตามมาตรา 39

เรื่องตัวตน ประกาศ DSR ข้อ 7 วรรคสองให้ผู้ควบคุมแจ้งให้ผู้ขอแก้ไขหรือส่งเอกสารเพิ่มเมื่อยืนยันตัวผู้ขอไม่ได้ ไม่ต้องปฏิเสธทันที

สำหรับกล้อง ตัวตนยังมีอีกชั้นหนึ่งคือ ผู้ขอต้องเป็นคนในภาพจริง ตรวจเทียบได้โดยให้ผู้ขอระบุช่วงเวลา จุดที่เดินผ่าน และลักษณะการแต่งกาย แล้วค้นภาพตามนั้น ไม่ควรเปิดภาพทั้งวันให้ผู้ขอเลือกดูเอง เพราะจะเป็นการเปิดภาพของคนอื่นโดยปริยาย (ข้อเสนอของผู้เขียน)

ประกาศ DSR ข้อ 10 ยังมีเรื่องขยายเวลาอีกไม่เกิน 30 วันในกรณีข้อมูลปริมาณมากหรือมีเหตุจำเป็น พร้อมแจ้งเหตุผลต่อผู้ขอ ภาพกล้องที่ต้องค้นหลายจุดหลายวันอาจเข้าข่ายได้ แต่ต้องตัดสินเป็นรายกรณี รายละเอียดวิธีนับวันทั้งหมดอยู่ใน ลูกค้าขอดู ขอลบ ขอหยุดใช้ข้อมูล ตอบอย่างไรให้ทันกำหนด

ตั้งแต่รับคำขอถึงส่งภาพ ควรทำตามลำดับไหน?

ลำดับด้านล่างเรียบเรียงจากรายการเจ็ดข้อของข้อ 2.3.3 และขั้นตอนตามประกาศ DSR เติมด้วยข้อเสนอของผู้เขียนหนึ่งข้อที่สำคัญมาก คือต้องกันภาพไม่ให้ถูกเขียนทับตั้งแต่วันที่รับคำขอ

1. วันที่รับคำขอ
   ลงทะเบียนคำขอ จดวันที่รับ ผู้ขอ และเรื่องที่ขอ แล้วสั่งระงับการลบชั่วคราวเฉพาะช่วงภาพที่ถูกขอ (ข้อเสนอของผู้เขียน เพราะรอบเก็บภาพอาจสั้นกว่าเวลาที่ใช้ตรวจ)ข้อ 2.3.3 (ผู้รับเรื่องและการบันทึก)
2. ช่วงตรวจตัวตนและรายละเอียดคำขอ
   ตรวจตัวผู้ขอและความครบของคำขอ ถ้าไม่ครบให้แจ้งแก้ไขหรือส่งเอกสารเพิ่มประกาศ DSR ข้อ 7
3. ช่วงค้นภาพ
   ค้นเฉพาะช่วงเวลาและจุดที่ผู้ขอระบุ จดว่าค้นภาพจากกล้องตัวไหน ช่วงใดข้อ 2.3.3 (การค้นหาและระบุข้อมูล)
4. ช่วงตรวจภาพของคนอื่น
   ดูว่ามีคนอื่นอยู่ในภาพหรือไม่ ปิดบังหรือตัดทอนส่วนที่กระทบ หรือปฏิเสธเฉพาะส่วนพร้อมเหตุผลPDPA มาตรา 30 วรรคสอง · ประกาศ DSR ข้อ 8
5. ช่วงส่งมอบ
   ส่งทางช่องทางที่ปลอดภัย เช่น ลิงก์ที่มีรหัสผ่านและหมดอายุ หรือรับที่เคาน์เตอร์พร้อมแสดงบัตร ไม่ส่งภาพผ่านแชตทั่วไป (ตัวอย่างวิธีเป็นของผู้เขียน)ข้อ 2.3.3 (การส่งมอบอย่างมั่นคงปลอดภัย)
6. ไม่เกิน 30 วันนับแต่วันรับคำขอ
   ปิดเรื่อง จดผลการพิจารณา ผู้อนุมัติ ภาพที่ส่ง ส่วนที่ปิดบัง และเลิกระงับการลบเมื่อไม่จำเป็นต้องเก็บแล้วPDPA มาตรา 30 วรรคสี่ · ข้อ 2.3.3 (การบันทึกหลักฐาน)

ข้อแรกของตารางเวลาเชื่อมกับเรื่องจำนวนวันเก็บภาพ ถ้าเครื่องเก็บได้ 14 วันและคำขอมาถึงวันที่ 13 ภาพที่ผู้ขอต้องการอาจหายก่อนใครทันค้น วิธีคิดจำนวนวันเก็บอ่านได้ใน เก็บภาพกล้องวงจรปิดกี่วัน ต้องใช้ดิสก์เท่าไร

ตำรวจหรือบริษัทประกันขอภาพ ต้องบันทึกอะไรไว้?

ต้องมีหลักฐานที่ตรวจย้อนหลังได้ว่าส่งเพราะอะไร ใครอนุมัติ ส่งอะไรไปบ้าง และส่งอย่างไร นี่คือข้อสุดท้ายของข้อ 2.3.3 และเป็นข้อที่ต่างจากคำขอของเจ้าของข้อมูลตรงที่ผู้ขอเป็นบุคคลภายนอก

ข้อความนี้ไม่บอกว่าต้องส่งหรือไม่ต้องส่ง มันบอกเพียงว่าให้พิจารณาตามกฎหมายที่เกี่ยวข้องและจดไว้ ส่วนคำถามว่าหนังสือของตำรวจมีน้ำหนักแค่ไหน ฐานทางกฎหมายแบบใดรองรับ ดูต่อในบทความเรื่องตำรวจขอข้อมูลลูกค้า ซึ่งอ่านข้อหารือจริงของ สคส. ที่เกี่ยวข้อง

จะบันทึกลงรายการตามมาตรา 39 หรือบันทึกแยกเป็นทะเบียนการเปิดเผยภาพก็ได้ ขอให้ค้นย้อนหลังได้ ทะเบียนที่ดีมีอย่างน้อย วันที่ ผู้ขอและหน่วยงาน เรื่องที่อ้าง ช่วงภาพและกล้องที่ส่ง ผู้อนุมัติ วิธีส่ง และวันที่เลิกระงับการลบ (ตัวอย่างหัวคอลัมน์ของผู้เขียน)

ความผิดพลาดเรื่องป้ายและคำขอดูภาพที่พบบ่อยมีอะไรบ้าง?

เริ่มทำภายในหนึ่งสัปดาห์ควรทำอะไรบ้าง?

1. เขียนวัตถุประสงค์ของกล้องแต่ละกลุ่มก่อน แล้วค่อยออกแบบป้าย ใช้ลำดับของข้อ 2.3.1
2. เขียนป้ายชั้นแรกที่มีสี่อย่างตามข้อ 2.3.2 คือแจ้งว่ามีกล้อง วัตถุประสงค์หลัก ผู้รับผิดชอบ และช่องทางดูรายละเอียด
3. ทำประกาศฉบับรายละเอียดให้ครบตามที่ป้ายชี้ไป โดยจำนวนวันเก็บภาพต้องตรงกับที่เครื่องทำจริง
4. ตั้งชื่อผู้รับเรื่องและผู้อนุมัติ พร้อมคนสำรอง และทำแบบฟอร์มรับคำขอสั้น ๆ ที่ถามวัน เวลา จุดกล้อง และวิธียืนยันตัวตน
5. ตกลงวิธีปิดบังหน้าคนอื่น (ใครทำ ใช้โปรแกรมอะไร) และวิธีส่งมอบที่ปลอดภัย
6. ทำทะเบียนการรับคำขอและการเปิดเผยภาพ ให้ครอบคลุมทั้งคำขอของเจ้าของข้อมูลและคำขอจากตำรวจหรือบริษัทประกัน
7. ซ้อมหนึ่งครั้งด้วยคำขอสมมติ จับเวลาตั้งแต่รับเรื่องถึงส่งภาพ แล้วดูว่าเกินกรอบ 30 วันหรือไม่ และภาพถูกเขียนทับก่อนค้นเจอหรือเปล่า

ใครรับผิดชอบเนื้อหานี้?

เรียบเรียงโดยทีมกฎหมาย AIPDPA · ผู้รับผิดชอบเนื้อหา ภูวรา ครอบตะคุ ทนายความ · เนติบัณฑิตไทย · ที่ปรึกษากฎหมายเทคโนโลยีและทรัพย์สินทางปัญญา

ใบอนุญาตทนายความ 477/2558 · เนติบัณฑิตไทย · นิติศาสตรมหาบัณฑิต กฎหมายทรัพย์สินทางปัญญาและสารสนเทศ (เหรียญทอง)