คุ้มครองความลับทางการค้าอย่างไรให้ฟ้องร้องได้จริงตาม พ.ร.บ.ความลับทางการค้า ตามมาตรา 3 แห่ง พ.ร.บ.ความลับทางการค้า พ.ศ. 2545 ข้อมูลการค้าจะเป็นความลับทางการค้าได้ต้องครบ 3 องค์ประกอบ คือ ยังไม่รู้จักกันโดยทั่วไป มีประโยชน์เชิงพาณิชย์เพราะเป็นความลับ และผู้ควบคุมความลับได้ใช้มาตรการที่เหมาะสมรักษาไว้เป็นความลับ ถ้าขาดข้อใดข้อหนึ่งก็ไม่เข้านิยาม เมื่อมีหลักฐานชัดแจ้งว่ามีการละเมิด ผู้ควบคุมความลับขอให้ศาลสั่งระงับชั่วคราว และฟ้องห้ามการละเมิดพร้อมเรียกค่าสินไหมทดแทนได้ตามมาตรา 8
โรงงานซอสแห่งหนึ่งใช้สูตรที่พัฒนามาสิบปี แต่ไฟล์สูตรอยู่ในโฟลเดอร์ที่ทุกคนเปิดได้ และไม่มีใครเคยลงนามข้อตกลงรักษาความลับ เมื่อหัวหน้าฝ่ายผลิตลาออกไปอยู่กับคู่แข่ง ไม่กี่เดือนต่อมาก็มีซอสรสชาติเดียวกันวางขาย ทนายความบอกเจ้าของว่าคดีนี้ยาก เพราะบริษัทแทบไม่มีหลักฐานว่าเคยรักษาสูตรไว้เป็นความลับ
สรุปสิ่งที่ต้องรู้
5 ประเด็นที่สำคัญที่สุดของเรื่องนี้ สรุปจากตัวบทและแนวปฏิบัติที่อ้างอิงไว้ท้ายคู่มือ อ่านแค่ส่วนนี้ก็ตัดสินใจขั้นต่อไปได้
- ความลับทางการค้าต้องยังไม่รู้จักกันโดยทั่วไป มีประโยชน์เชิงพาณิชย์เพราะเป็นความลับ และมีมาตรการที่เหมาะสมรักษาไว้ (มาตรา 3)
- ข้อมูลการค้ารวมถึงสูตร รูปแบบ งานที่รวบรวมขึ้น โปรแกรม วิธีการ เทคนิค และกรรมวิธี ไม่ว่าจะอยู่ในรูปใด
- การละเมิดคือการเปิดเผย เอาไป หรือใช้ความลับโดยไม่ได้รับความยินยอมจากเจ้าของ ในลักษณะที่ขัดต่อแนวทางปฏิบัติทางการค้าที่สุจริต (มาตรา 6)
- การผิดสัญญาและการละเมิดความลับที่ไว้เนื้อเชื่อใจกัน ถือเป็นการกระทำที่ขัดต่อแนวทางปฏิบัติที่สุจริต
- ขอให้ศาลสั่งระงับการละเมิดชั่วคราวได้ก่อนฟ้องคดี แต่ต้องมีหลักฐานโดยชัดแจ้ง (มาตรา 8)
ทำตามนี้ 7 ขั้นตอน
ทำตามลำดับ 7 ขั้นนี้ได้ทันที แต่ละขั้นเขียนให้ทีมในองค์กรไทยลงมือได้จริงโดยไม่ต้องรอที่ปรึกษา และเก็บหลักฐานไว้ให้ผู้ตรวจดูได้
- ระบุว่าข้อมูลใดคือความลับทางการค้าทำรายการข้อมูลที่ให้ความได้เปรียบเพราะคู่แข่งไม่รู้ เช่น สูตร กรรมวิธีผลิต ซอร์สโค้ด หรือข้อมูลที่บริษัทรวบรวมขึ้นเอง แล้วระบุผู้รับผิดชอบดูแลแต่ละรายการ
- ติดป้ายและจัดชั้นความลับแนวปฏิบัติที่ดีคือติดป้าย “ลับ” บนเอกสารและไฟล์ที่เป็นความลับ และแยกออกจากข้อมูลทั่วไป ให้ทุกคนรู้ว่าข้อมูลใดต้องระวัง
- จำกัดสิทธิ์เข้าถึงเฉพาะคนที่จำเป็นแนวปฏิบัติที่ดีคือให้เข้าถึงเฉพาะผู้ที่ต้องใช้งาน ใช้รหัสผ่านหรือสิทธิ์รายบุคคล และบันทึกว่าใครเปิดดูหรือคัดลอกเมื่อไร
- ให้ทุกคนที่เข้าถึงลงนามข้อตกลงรักษาความลับทำข้อตกลงรักษาความลับ (NDA) กับพนักงาน ผู้รับจ้าง และคู่ค้าก่อนเปิดเผยข้อมูล เพราะมาตรา 6 ถือว่าการผิดสัญญาเป็นการกระทำที่ขัดต่อแนวทางปฏิบัติที่สุจริต
- ย้ำหน้าที่ตอนเริ่มงานและตอนลาออกแนวปฏิบัติที่ดีคืออธิบายหน้าที่รักษาความลับตั้งแต่วันเริ่มงาน และเมื่อพนักงานลาออก ให้ส่งคืนเอกสาร ปิดสิทธิ์เข้าถึง และย้ำข้อตกลงเป็นลายลักษณ์อักษร
- เก็บหลักฐานมาตรการทั้งหมดเก็บข้อตกลงที่ลงนาม บันทึกการเข้าถึง และหลักฐานการจำกัดสิทธิ์ไว้ให้ค้นได้ เพราะมาตรา 8 ต้องมีหลักฐานโดยชัดแจ้งก่อนจะขอให้ศาลสั่งได้
- เมื่อพบการรั่วไหล ให้รีบขอคำสั่งศาลปรึกษาทนายความทันทีเพื่อขอให้ศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศสั่งระงับชั่วคราว ซึ่งทำได้ก่อนฟ้องคดีห้ามการละเมิดและเรียกค่าสินไหมทดแทน
ข้อมูลแบบไหนเป็นความลับทางการค้าตามกฎหมาย?
ข้อมูลการค้าที่ยังไม่รู้จักกันโดยทั่วไปหรือยังเข้าถึงไม่ได้ในหมู่คนที่เกี่ยวข้องกับข้อมูลนั้นตามปกติ มีประโยชน์ในเชิงพาณิชย์เพราะเป็นความลับ และผู้ควบคุมความลับได้ใช้มาตรการที่เหมาะสมรักษาไว้ ตามนิยามในมาตรา 3 แห่ง พ.ร.บ.ความลับทางการค้า พ.ศ. 2545
ข้อมูลการค้ากินความกว้าง หมายถึงสิ่งที่สื่อความหมายให้รู้ข้อความ เรื่องราว หรือข้อเท็จจริง ไม่ว่าจะสื่อผ่านวิธีใดหรืออยู่ในรูปใด รวมถึงสูตร รูปแบบ งานที่รวบรวมหรือประกอบขึ้น โปรแกรม วิธีการ เทคนิค และกรรมวิธี
อะไรถือเป็นการละเมิดความลับทางการค้า?
การเปิดเผย เอาไป หรือใช้ความลับทางการค้าโดยไม่ได้รับความยินยอมจากเจ้าของ ในลักษณะที่ขัดต่อแนวทางปฏิบัติในเชิงพาณิชย์ที่สุจริต โดยผู้ละเมิดรู้หรือมีเหตุอันควรรู้ว่าขัดต่อแนวทางนั้น ตามมาตรา 6 การกระทำที่ขัดต่อแนวทางปฏิบัติที่สุจริตรวมถึง
- การผิดสัญญา
- การละเมิด หรือการจูงใจให้ละเมิดความลับอันเป็นที่ไว้เนื้อเชื่อใจต่อกัน
- การติดสินบน การข่มขู่ หรือการฉ้อโกง
- การลักทรัพย์ หรือการรับของโจร
- การจารกรรม ไม่ว่าจะใช้วิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์หรือวิธีอื่นใด
ถูกขโมยความลับทางการค้าแล้วทำอะไรได้บ้าง?
เมื่อมีหลักฐานโดยชัดแจ้งว่ามีผู้ละเมิด หรือกำลังจะละเมิด ผู้ควบคุมความลับทางการค้ามีสิทธิขอให้ศาลสั่งให้ผู้นั้นระงับหรือละเว้นการละเมิดเป็นการชั่วคราว และฟ้องคดีขอให้ศาลสั่งห้ามการละเมิดพร้อมเรียกค่าสินไหมทดแทน ตามมาตรา 8
การขอคำสั่งระงับชั่วคราวทำได้ก่อนยื่นฟ้องคดี และศาลตามพระราชบัญญัตินี้คือศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศ
มาตรการที่เหมาะสมในการรักษาความลับควรมีอะไรบ้าง?
มาตรา 3 กำหนดให้ต้องมีมาตรการที่เหมาะสม แต่ไม่ได้ระบุรายการมาตรการไว้ แนวปฏิบัติที่ดีคือใช้มาตรการหลายชั้นที่พิสูจน์ได้ด้วยเอกสาร
- ข้อตกลงรักษาความลับที่ลงนามโดยพนักงาน ผู้รับจ้าง และคู่ค้า
- การจำกัดสิทธิ์เข้าถึงเฉพาะผู้ที่จำเป็น และบันทึกการเข้าถึง
- การติดป้ายความลับบนเอกสารและไฟล์
- ขั้นตอนเมื่อพนักงานลาออก เช่น ส่งคืนเอกสารและปิดสิทธิ์เข้าถึง
ปัญหาที่พบบ่อยและวิธีแก้
องค์กรส่วนใหญ่พลาดเรื่องนี้ใน 4 จุดเดิม ๆ ตารางด้านล่างบอกทั้งวิธีแก้ด้วยตัวเอง และวิธีที่ AIPDPA ช่วยให้เสร็จเร็วกว่าพร้อมหลักฐานครบ
| ปัญหา | วิธีแก้ |
|---|---|
| ✗ เก็บสูตรหรือข้อมูลสำคัญไว้ในโฟลเดอร์ที่ทุกคนเปิดได้ | ✓ นิยามในมาตรา 3 ต้องมีมาตรการที่เหมาะสมรักษาความลับ ให้จำกัดสิทธิ์เข้าถึงเฉพาะผู้ที่จำเป็นและเปิดบันทึกการเข้าถึง แล้วใช้ทะเบียนทรัพย์สินทางปัญญาของ AIPDPA บันทึกว่าพนักงานคนใดลงนามข้อตกลงด้านทรัพย์สินทางปัญญาแล้ว |
| ✗ ไม่มีข้อตกลงรักษาความลับกับพนักงานหรือผู้รับจ้าง | ✓ มาตรา 6 ถือว่าการผิดสัญญาเป็นการกระทำที่ขัดต่อแนวทางปฏิบัติที่สุจริต สัญญาจึงเป็นหลักฐานสำคัญ ใช้แม่แบบ NDA ภาษาไทยและอังกฤษใน AIPDPA ที่ข้อสัญญาผ่านการตรวจโดยทนายความ ออกเป็นเอกสารพร้อมใช้ได้ในไม่กี่นาที |
| ✗ เปิดเผยข้อมูลให้คู่ค้าระหว่างเจรจาโดยไม่มีสัญญา | ✓ แนวปฏิบัติที่ดีคือให้คู่ค้าลงนาม NDA ก่อนส่งข้อมูลใด ๆ และเปิดเผยเท่าที่จำเป็น เอกสารที่อนุมัติแล้วใน AIPDPA ตรวจสอบความถูกต้องได้ด้วย QR ทำให้พิสูจน์ได้ว่าฉบับไหนคือฉบับที่ตกลงกันจริง |
| ✗ พบว่าความลับรั่ว แต่ไม่มีหลักฐานว่าใครเข้าถึงหรือลงนามอะไรไว้ | ✓ มาตรา 8 ต้องมีหลักฐานโดยชัดแจ้งก่อนขอให้ศาลสั่งระงับ ให้เก็บข้อตกลงที่ลงนามและบันทึกการเข้าถึงไว้ตั้งแต่วันแรก และบันทึกคดีพร้อมเอกสารที่เกี่ยวข้องไว้ในทะเบียนทรัพย์สินทางปัญญาของ AIPDPA |
ทำให้ความลับทางการค้ามีหลักฐานพร้อมก่อนวันที่ต้องใช้
ทะเบียนทรัพย์สินทางปัญญาของ AIPDPA เก็บบันทึกการโอนสิทธิของพนักงานและคดีไว้ที่เดียว และมีแม่แบบ NDA ภาษาไทยและอังกฤษที่ข้อสัญญาผ่านการตรวจโดยทนายความ ดูบัญชีตัวอย่างได้ ไม่ต้องสมัคร แพ็กเกจเริ่ม 2,900 บาทต่อปี (ไม่มี VAT บวกเพิ่ม)
มีในทุกแพ็กเกจ เริ่มต้น 2,900 บาท/ปี · ดูบัญชีตัวอย่างได้ ไม่ต้องสมัคร
คำถามที่พบบ่อย
คำถามที่คนค้นหาบ่อยที่สุดเรื่องนี้ แต่ละคำตอบสั้น ตรงประเด็น และอ่านแยกข้อได้
ความลับทางการค้าคืออะไร?
คือข้อมูลการค้าที่ยังไม่รู้จักกันโดยทั่วไป มีประโยชน์เชิงพาณิชย์เพราะเป็นความลับ และผู้ควบคุมได้ใช้มาตรการที่เหมาะสมรักษาไว้เป็นความลับ ตามมาตรา 3 แห่ง พ.ร.บ.ความลับทางการค้า พ.ศ. 2545
สูตรอาหารหรือรายชื่อลูกค้าเป็นความลับทางการค้าได้ไหม?
ได้ ถ้าครบสามองค์ประกอบในมาตรา 3 เพราะข้อมูลการค้ารวมถึงสูตร และงานที่รวบรวมหรือประกอบขึ้น
พนักงานลาออกแล้วเอาสูตรไปใช้ที่บริษัทใหม่ ผิดกฎหมายไหม?
อาจเป็นการละเมิดตามมาตรา 6 ถ้าเปิดเผยหรือใช้โดยไม่ได้รับความยินยอมจากเจ้าของ ในลักษณะที่ขัดต่อแนวทางปฏิบัติที่สุจริต เช่น ผิดสัญญาหรือละเมิดความลับที่ไว้เนื้อเชื่อใจกัน และผู้นั้นรู้หรือมีเหตุอันควรรู้
ขอให้ศาลสั่งหยุดการละเมิดก่อนฟ้องคดีได้ไหม?
ได้ มาตรา 8 ให้ผู้ควบคุมความลับขอให้ศาลสั่งระงับหรือละเว้นการละเมิดเป็นการชั่วคราวได้ก่อนฟ้องคดี เมื่อมีหลักฐานโดยชัดแจ้ง
คดีความลับทางการค้าฟ้องที่ศาลไหน?
ศาลตาม พ.ร.บ.ความลับทางการค้า พ.ศ. 2545 คือศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศ ตามนิยามในมาตรา 3
ถูกละเมิดความลับทางการค้าเรียกค่าเสียหายได้ไหม?
ได้ มาตรา 8 ให้ผู้ควบคุมความลับฟ้องขอให้ศาลสั่งห้ามการละเมิด และเรียกค่าสินไหมทดแทนจากผู้ละเมิดได้
แหล่งอ้างอิง
คู่มือนี้อ้างอิงเอกสาร 3 รายการ ตัวบทกฎหมายระบุมาตราหรือข้อไว้ชัดเจน ส่วนแนวปฏิบัติและมาตรฐานเป็นแนวทาง ไม่ใช่กฎหมาย
- พระราชบัญญัติความลับทางการค้า พ.ศ. 2545 มาตรา 3
- พระราชบัญญัติความลับทางการค้า พ.ศ. 2545 มาตรา 6
- พระราชบัญญัติความลับทางการค้า พ.ศ. 2545 มาตรา 8
ตัวบทในบทความนี้อ้างอิงจากคลังกฎหมายของ AIPDPA ซึ่งถอดจากราชกิจจานุเบกษา · เนื้อหาเป็นความรู้ทั่วไป หากกรณีของคุณมีข้อเท็จจริงเฉพาะ ทีมทนายของเราช่วยดูให้ได้
เครื่องมือและบริการที่ช่วยได้ทันที
อยากทำเองให้เร็วขึ้น ใช้เครื่องมือใน AIPDPA · อยากให้ทนายดูแลให้ หรืออยากเรียนให้เป็น เลือกบริการในเครือที่ตรงกับคุณได้เลย
เตือนต่ออายุเครื่องหมายการค้าตามกรอบมาตรา 54 เก็บสัญญาอนุญาต และหนังสือโอนสิทธิของพนักงาน
ลงชื่อรอเปิดใช้งาน →เอกสารพร้อมใช้ 40 แบบ ไทย/อังกฤษ ยืนยันข้อสัญญาที่ AI เขียนเพิ่มครบ 88 ข้อ กรอกจากทะเบียนให้เอง และมี QR ยืนยันฉบับที่อนุมัติ
ลงชื่อรอเปิดใช้งาน →สัญญาพร้อมใช้โดยทนายความ กรอกแบบฟอร์มแล้วได้ไฟล์ทันที จ่ายด้วย PromptPay
ใช้สัญญานี้ →สัญญาพร้อมใช้โดยทนายความ กรอกแบบฟอร์มแล้วได้ไฟล์ทันที จ่ายด้วย PromptPay
ใช้สัญญานี้ →ตรวจทรัพย์สินทางปัญญา วางกลยุทธ์คุ้มครอง และยื่นจดเครื่องหมายการค้า
ดูบริการ →
ใครรับผิดชอบเนื้อหานี้?
เรียบเรียงโดยทีมกฎหมาย AIPDPA · ผู้รับผิดชอบเนื้อหา ภูวรา ครอบตะคุ ทนายความ · เนติบัณฑิตไทย · ที่ปรึกษากฎหมายเทคโนโลยีและทรัพย์สินทางปัญญา
ใบอนุญาตทนายความ 477/2558 · เนติบัณฑิตไทย · นิติศาสตรมหาบัณฑิต กฎหมายทรัพย์สินทางปัญญาและสารสนเทศ (เหรียญทอง)
อ่านต่อ
คู่มือที่มักต้องทำต่อจากเรื่องนี้ เลือกอ่านได้ตามลำดับงานขององค์กรคุณ